Morte di Pausania
VERSIONE DI GRECO di Diodoro Siculo
TRADUZIONE dal libro Kleides
Testo greco per ricerca facilitata
Οι δ'εφοροι και οι μετ'αυτων ακριβως μαθοντες τεληθες τοτε μεν ησυχιαν εσχον, υστερον δε των Λακεδαιμονιων τοις εφοροις συλλαμβανοντων, προαισθομενος εφθασε και κατεφυγεν εις ιερον το της Αθηνας της Χαλκιοικου. Απορουμενων δε των Λακεδαιμονιων εἰ τιμωρησονται τον ικετην, λεγεται την μητερα του Παυσανιου καταντησασαν εις το ιερον αλλο μεν μηδεν μητ'ειπειν μητε πραξαι πλινθον δε βαστασασαν αναθειναι κατα την εις το εις το ιερον εισοδον, και τουτο πραξασαν επανελθειν εις την ιδιαν οικιαν. Τους δε Λακεδαιμονιους τῇ της μητρος κρισει συνακολουθησαντας ενοικοδομησαι την εισοδον, και τουτῳ τῷ τροπῳ συναναγκασαι τον Παυσανιαν λιμῷ καταστρεψαι τον βιον. Το μεν οὖν σῶμα του τελευτησαντος συνεχωρηθη τοις προσηκουσι καταχῶσαι, το δε δαιμονιον της τῶν ικετῶν σωτηριας καταλυθεισης επεσημηνε· τῶν γαρ Λακεδαιμονιων περι τινων αλλων εν Δελφοις χρηστηριαζομενων, ο θεος εδωκε χρησμον κελευων αποκαταστησαι τῇ θεῷ τον ικετην. Διοπερ οι Σπαρτιαται την μανττειαν αδυνατον νομιζοντες εἶναι, ηπορουν εφ'ικανον χρονον, ου δυναμενοι ποιῆσαι το προσταττομενον υπο του θεου· ομως δ'εκ τῶν ενδεχομενων βουλευσαμενοι κατεσκευασαν ειηονας δυο του Παυσανιου χαλκας, και ανεθηκαν εις το ιερον της Αθηνας.
Testo greco originale
οἱ δ´ ἔφοροι καὶ οἱ μετ´ αὐτῶν ἀκριβῶς μαθόντες τἀληθὲς τότε μὲν ἡσυχίαν ἔσχον, ὕστερον δὲ τῶν Λακεδαιμονίων τοῖς ἐφόροις συλλαμβανόντων, προαισθόμενος ἔφθασε καὶ κατέφυγεν εἰς ἱερὸν τὸ τῆς Ἀθηνᾶς τῆς Χαλκιοίκου. ἀπορουμένων δὲ τῶν Λακεδαιμονίων εἰ τιμωρήσονται τὸν ἱκέτην, λέγεται τὴν μητέρα τοῦ Παυσανίου καταντήσασαν εἰς τὸ ἱερὸν ἄλλο μὲν μηδὲν μήτ´ εἰπεῖν μήτε πρᾶξαι {τι}, πλίνθον δὲ βαστάσασαν ἀναθεῖναι κατὰ τὴν εἰς τὸ ἱερὸν εἴσοδον, καὶ τοῦτο πράξασαν ἐπανελθεῖν εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν. τοὺς δὲ Λακεδαιμονίους τῇ τῆς μητρὸς κρίσει συνακολουθήσαντας ἐνοικοδομῆσαι τὴν εἴσοδον, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ συναναγκάσαι τὸν Παυσανίαν λιμῷ καταστρέψαι τὸν βίον. τὸ μὲν οὖν σῶμα τοῦ τελευτήσαντος συνεχωρήθη τοῖς προσήκουσι καταχῶσαι, τὸ δὲ δαιμόνιον τῆς τῶν ἱκετῶν σωτηρίας καταλυθείσης ἐπεσήμηνε· τῶν γὰρ Λακεδαιμονίων περί τινων ἄλλων ἐν Δελφοῖς χρηστηριαζομένων, ὁ θεὸς ἔδωκε χρησμὸν κελεύων ἀποκαταστῆσαι τῇ θεῷ τὸν ἱκέτην. διόπερ οἱ Σπαρτιᾶται τὴν μαντείαν ἀδύνατον νομίζοντες εἶναι, ἠπόρουν ἐφ´ ἱκανὸν χρόνον, οὐ δυνάμενοι ποιῆσαι τὸ προσταττόμενον ὑπὸ τοῦ θεοῦ· ὅμως δ´ ἐκ τῶν ἐνδεχομένων βουλευσάμενοι κατεσκεύασαν εἰκόνας δύο τοῦ Παυσανίου χαλκᾶς, καὶ ἀνέθηκαν εἰς τὸ ἱερὸν τῆς Ἀθηνᾶς.
TRADUZIONE
Dopo che si furono allontanati gli efori e il seguito avendo appreso per filo e per segnoDopo che si furono allontanati gli efori e il seguito avendo appreso per filo e per segno non presero al momento alcuna iniziativama qualche tempo dopo quando cioe' gli spartani esaminarono la faccenda insieme agli efori, Pausania informato in tempo del pericolo si rifugiò nel tempio di Atene calcieca. E mentre gli spartani erano incerti se punire il supplice si dice che la madre di Pausania giuntaal tempio, senza pronunciare parola a compiere altri gesti, poggiasse un mattone che reggeva fra le mani presso l'ingresso del tempio e ciò fatto ritornasse a casa. Si narra inoltre che gli spartani concordi con la decisione della madre, ostruirono con un muro l'ingresso e in questo modo costrinsero Pausania a morire di inedia. Fu così che il corpo del defunto fu consegnato ai parenti perché fosse seppellitoma la divinità mostrò la sua disapprovazione giacchè non era stata garantita la sacralità dei supplici: infatti quando gli spartani ebbero a consultare l'oracolo di Delfi su altre faccende, il dio con il suo responso ordinò che gli fosse restituito il supplice. Di consegnenza gli spartani constatando l'impossibilità di rispettare l'oracolo furono per diverso tempo incapaci di prendere una decisione non riuscendo ad eseguire quanto era stato ordinato dalla divinitàma avendo deciso di obbedire facendo ricorso a tutti i mezzi a loro disposizione costruirono due statue di bronzo e le collocarono nel tempio di Atena