Iugurthae, Numidarum regi, bello indicto, Calpurnius Bestia consul cum exercitu a senatu in Africam missus est, sed regis pecunia curruptus, flagitiosam pacem cum hostibus fecit. Calpurnio Romam revocato, belli imperium Sp. Postumio Albino commissum est, qui ignominiose contra Numidas pugnavit. Tum Q. Caecilius Metellus consul, gravis atque integer vir, in Africam missus est. Metellus, exercitu ingenti severitate correcto et ad pristinam disciplinam militarem reducto, variis proeliis Iugurtham vicit, eius elephantes occidit vel cepit, multasque Numidarum civitates subegit. Metello, qui propter egregia facta Numidicus appelatus est, successit Caius Marius, dux strenuus atque rei militaris peritus. Marius Iugurtham eiusque socium Bocchum, Mauritaniae regem, proelio superavit bellumque confecit. Romae Iugurtha catenis vinctus ante currum Marii triumphantis adductus est; paulo post, consulis iussu, in carcere strangulatus est.

Scoppiata la guerra, fu inviato dal senato in Africa il console Caplurnio Bestia con l'esercito a Iugurta, re dei Numidi, ma corrotto dal denaro del re, fece una scandalosa pace con i nemici. Richiamato Calpurnio a Roma, il comando della guerra fu affidato a Sp. Postumio Albino, che combattè con disonore contro i Numidi. Allora fu mandato in Africa il console Quinto Cecilio Metello, uomo forte e d'un pezzo. Metello, raddrizzato l'esercito con grande severità e ricondotto alla vecchia disciplina militare, vinse Giugurta in diverse battaglie, uccise o catturò i suoi elefanti e sottomise molte popolazioni di Numidi. A Metello, che per le sue eccellenti imprese fu chiamato Numidico, successe Gaio Mario, valorosa guida e maestro dell'arte militare. Mario vinse in battaglia Giugurta e il suo compagno Bocco, re della Mauritania e portò a termine la guerra. A Roma Giugurta fu trascinato legato con delle catene davanti al carro del trionfante Mario; poco dopo, sotto ordine del console, fu strangolato in carcere.

Dal libro Ianua