Epaminondas, maxima Thebarum felicitas idemque Lacedaemonis prima clades, cum vetustam eius urbis gloriam inuictamque ad id tempus publicam virtutem apud Leuctram et Mantineam secundis proeliis contudisset, traiectus hasta, sanguine et spiritu deficiens recreare se cocantes primum an clypeus suus saluus esset, deinde an penitus fusi hostes forent interrogavit. quae postquam ex animi sententia conperit, 'non finis' inquit, 'conmilitones, vitae meae, sed melius et ~ athius initium advenit: nunc enim vester Epaminondas nascitur, quia sic moritur. Thebas ductu et auspiciis meis caput Graeciae factas video, et fortis et animosa civitas Spartana iacet armis nostris abiecta: amara dominatione Graecia liberata est. orbus quoque, non tamen sine liberis morior, quoniam mirificas filias Leuctram et Mantineam relinquo'. e corpore deinde suo hastam educi iussit eoque vultu expiravit, quo, si eum di inmortales victoriis suis perfrui passi essent, sospes patriae moenia intrasset.
Epaminonda, che per aver fiaccato la gloria antica e il valore fino a quel tempo invitto di Sparta con le vittoriose battaglie di Leuttra e di Mantinea s'identifica col massimo splendore di Tebe e insieme con la prima disfatta spartana, trafitto da un'asta, mentre perdeva sangue e il respiro gli veniva meno, a coloro che tentavano di soccorrerlo, chiese come prima cosa se il suo scudo fosse salvo, poi se i nemici fossero stati sbaragliati. E saputo che tutto era andato come desiderava, «Ciò», disse, «non segna la fine della mia vita, ma un inizio migliore e più t: il vostro Epaminonda nasce ora, perché cosi muore. Vedo che Tebe sotto la mia guida è diventata la città egemone della Grecia, mentre la potente e coraggiosa Sparta giace umiliata dalle nostre armi. La Grecia è ormai libera dalla sua odiosa tirannide: pur non avendone generati, non muoio senza figli, perché lascio, quali splendide mie figlie, le vittorie di Leuttra e di Mantinea. Quindi ordinò che gli estraessero dal corpo l'asta e si spense con la stessa espressione sul viso, con cui sarebbe entrato vincitore in Tebe, se gli dèi gli avessero concesso di godersi le sue vittorie.