Rem publicam, Quirites, vitamque omnium vestrum bona, fortunas, coniuges liberosque vestros atque hoc domicilium clarissumi imperii, fortunatissimam pulcherrimamque urbem, hodierno die deorum inmortalium summo erga vos amore, laboribus, consiliis, periculis meis e flamma atque ferro ac paene ex faucibus fati ereptam et vobis conservatam ac restitutam videtis.Et si non minus nobis iucundi atque inlustres sunt ii dies, quibus conservamur, quam illi, quibus nascimur, quod salutis certa laetitia est, nascendi incerta condicio, et quod sine sensu nascimur, cum voluptate servamur, profecto, quoniam illum, qui hanc urbem condidit, ad deos inmortalis benivolentia famaque sustulimus, esse apud vos posterosque vestros in honore debebit is, qui eandem hanc urbem conditam amplificatamque servavit. Nam toti urbi, templis, delubris, tectis ac moenibus subiectos prope iam ignis circumdatosque restinximus, idemque gladios in rem publicam destrictos rettudimus mucronesque eorum a iugulis vestris deiecimus.
Oggi, o Quiriti, voi vedete che, per il grandissimo amore degli dei immortali verso di voi e per l’opera, i consigli ed i pericoli da me affrontati, la Repubblica, con la vita di tutti voi, i vostri beni, i coniugi ed i figli vostri, la sede di questo grande impero, questa fortunatissima e bellissima città, è stata strappata dal ferro e dal fuoco e come dalle fauci del destino, è stata salvata, vi è stata restituita.E, se per noi sono non meno felici e memorabili quei giorni in cui siamo salvati rispetto ai giorni in cui nasciamo, in quanto la felicità per la salvezza è indiscutibile, mentre è assai dubbia la condizione della nascita, poichè, nascendo, siamo senza coscienza ed invece ci allietiamo quando veniamo salvati, e, poiché, per la benevolenza e la fama, abbiamo elevato fra gli dei immortali colui che fondò questa città, dovrà subito esser tenuto in onore presso di voi e presso i vostri discendenti colui che salvò questa medesima città ancora più grande.Infatti abbiamo estinto il fuoco che già circondava tutta la città, i templi, i santuari, le case e le mura, abbiamo smussato le spade già sfoderate contro la Repubblica, allontanando i loro pugnali dalla vostre gole.