Hunc L. Tarquinius Superbus neque patrum neque populi iussu regnum invasit. Is armatos circa se in custodiam sui habuit. Bellum cum Vulscis gessit et ex spoliis eorum templum in Capitolio Iovi fecit. Gabios dolo in potestatem suam redegit. Huius filiis Delphos profectis et consulentibus quis eorum Romae regnaturus esset, dictum est eum regnaturum qui primum matrem osculatus esset. Quod responsum cum ipsi aliter interpretarentur, Iunius Brutus, qui cum his profectus erat, prolapsum se simulavit et terram osculatus est; idque factum eius eventus conprobavit. Nam cum inpotenter se gerendo Tarquinius Superbus omnes in odium sui adduxisset, ad ultimum propter expugnatam nocturna vi a Sexto filio eius Lucretiae pudicitiam, quae ad se vocato patre Tricipitino et viro Collatino obtestata ne inulta mora eius esset cultro se interfecit, Bruti opera maxime expulsus est, cum regnasset annos XXV. Tum consules primi creati sunt L. Iunius Brutus L. Tarquinius Collatinus.

Tarquinio il Superbo, ne per ordine dei padri ne per ordine del popolo, si impossessò di questo regno. Costui ebbe intorno a sé uomini armati come (per) custodia di se stesso. Intraprese una guerra contro i Volsci e dal loro bottino costruì il tempio a Giove sul colle Capitolino. Con l’inganno ridusse Gabi sotto il suo potere. Partiti i suoi figli per Delfi e ad essi che chiedevano chi fra di loro avrebbe regnato a Roma, fu risposto che avrebbe regnato quello che per primo avesse baciato la madre. Mentre essi interpretavano diversamente tale responso, Giunio Bruto, che era partito insieme a loro, finse di essere caduto e baciò la terra; e questa azione suggellò le sue vicende. Infatti Tarquinio il Superbo, comportandosi tirannicamente si era attirato l’odio di tutti, infine a causa della violata verginità, di notte da parte di Sesto, suo figlio, di Lucrezia, che si uccise con un coltello dopo aver chiamato a sé il padre Tricipitino ed essersi fatta giurare dal marito Collatino che la sua morte non fosse invendicata, fu espulso soprattutto ad opera di Bruto, dopo aver regnato per venticinque anni. Allora furono eletti per primi consoli Lucio Giunio Bruto e Lucio Tarquinio Collatino.

Traduzione dal libro lingua magistra - diversa