LA BATTAGLIA DI MANTINEA
VERSIONE DI GRECO di Senofonte
Και γαρ δη ως προς τω δρει έγένετο, έπα έξετάθη αύτφ ή φάλαγξ, 6?3β τοΐς υφηλοϊς ^θετο τα όπλα, ώστε είκάσθη στρατοπεδευομένω. Τοϋτο δε ποιήσας έλυσε μεν των πλείστων πολεμίων την εν ταΐς ψυχαϊς προς μάχην παρασκευή», έλυσε δε την εν ταΐς συντάξεσιν. Έπεί γε μην παραγαγών τους επί κέρως πο-ρευομένους λόχους είς μέτωπον ίσχυρόν έποιήσατο το περί εαυτόν ^μβολον, τότε δη άναλαβεΐν παραγγείλας τα όπλα ήγεΐτο' οί δ' ήκολούθουν. Οί δε πολέμιοι ως είδον παρά δόξαν έπιόντας, ουδείς αυτών ήσυχίαν 'έχειν έδύνατο, άλλ' οί μεν 'έθεον είς τάς τάξεις, οί δε παρετάττοντο, οί δε ίππους έχαλίνουν, οί δε θώρακας ένεδύον-το, πάντες δί πεισομένοις τι μάλλον ή ποιήσουσιν έωκεσαν. Ό δε το στράτευμα άντίπρωρον ωσπερ τριήρη προσήγε, νομίζων, οποί έμβαλών διακόψειε, διαφθερεΐν όλον το των εναντίων στράτευμα. Και γαρ δη τω μεν ίσχυροτάτω πα-ρεσκευάζετο άγωνίζεσθαι, το δε άσθενέστατον πόρρω άπέστησεν, είδώς οτν ήττηθέν άθυμίαν αν παράσχοι τοις μεθ' εαυτού, (ί ώμην δε τόϊς πολεμίοις. Και μην τους ίππεας οί μεν πολέμιοι άντιπαρετάξαντο ώσπερ οπλιτών φάλαγγα βάθος έφ' εξ και 'έρημον πεζών αμίππων Ό δ' Επαμεινώνδας αυ και του ίππικοΟ ϊμβολον ίσχυρόν έποιήσατο, και άμίππους πεζούς συνέταξεν αύτοΐς, νομίζων το ίππικόν επει διακόψειεν, όλον το άντίπαλον νενικηκώς ε"σεσθαΐ' μάλα γαρ χα· λεπόν εύρεΐν τους έθελήσοντας μένειν, έπειδάν τίνος φεύγοντας των εαυτών όρώσΐ' καΐ όπως μη έπιβοηθώσιν οί Αθηναίοι από του ευωνύμου κέρατος έπι το έχόμι νον, κατέστησεν έπι γηλόφων τινών εναντίους αύτοΐς και ίππεας και όπλίτας, φό· βον βουλόμενος καί τούτοις παρέχειν ως, ει βοηθήσαιεν, όπισθεν ούτοι έπικείσοιν το αύτοΐς. Την μεν δη συμβολήν οίίτως έποιήσατο, και ουκ έψεύσθη της ελπίδος1 κρατήσας γαρ ή προσέβαλεν δλον έποίησε φεύγειν το των εναντίων. Επΐ γε μην εκείνος 'έπεσεν, οί λοιποί ουδέ τη νίκη ορθώς ε"τι έδυνάσθησαν χρήσασΟα άλλα φυγούσης μεν αύτοΐς της εναντίας φάλαγγας ούδένα άπέκτειναν οί όπλϊτο ουδέ προήλθαν εκ του χωρίου "ένθα ή συμβολή έγένετο. Φυγόντων δ' αύτοΐς και τδ ίππέων, άπέκτειναν μεν ούδ' οί ιππείς διώκοντες οτε ιππέας οϋθ' όπλίτας, ωσπΐ| δε ηττημένοι πεφοβημένως δια των φευγόντων πολεμίων διέπεσον. Και μην οί αμιΐΐ ποι καί οί πελτασται συννενικηκότες τοις ίππεϋσιν άφίκοντο μεν έπι του εύωνύμοβ ως κρατούντες, έκεϊ δ' υπό των Αθηναίων οί πλείστοι αυτών άπέθανον. Τούτων δε πραχθίντων τουναντίον ίγεγίνητο ου ένόμισαν πάντες = θρωποι Εσεσθαι. Συνεληλυθυίας γαρ σχεδόν άπάσης της Ελλάδος και ταγμένων, ουδείς ην όστις ουκ ωετο, ει μάχη 'έσοιτο, τους μεν κρατήσι αρξειν, τους δε κρατηθέντας υπηκόους ε"σεσθαν ό δε θεός ούτως έποίησεν. δεηοίοηΐε Τούτων δε πραχθέντων τουναντίον έγεγένητο οδ ένόμισαν πάντες &ν4 θρωποι Εσεσθαι. Συνεληλυθυίας γαρ σχεδόν άπάσης της Ελλάδος και άντιτε· ταγμένων, ουδείς ην όστις ουκ ωετο, ει μάχη Εσοιτο, τους μεν κρατήσαντας αρξειν, τους δε κρατηθέντας υπηκόους Ισεσθαί' ό δε θεός ούτως έποίησεν ώστ» αμφότεροι μεν τροπαϊον ως νενικηκότες έστήσαντο, τους δε ισταμένους ούδέτε. ·^ ροι έκώλυον, νεκρούς δε αμφότεροι μεν ως νενικηκότες ύποσπόνδους άπέδοσαν, αμφότεροι δε ως ηττημένοι ύποσπόνδους άπελάμβανον, νενικηκέναι δε φά^ σκοντες έκάτεροι ούτε χώρα ούτε πόλει ουτ' αρχή" ουδέτεροι ουδέν πλέον ε'χοντεί έφάνησαν ή πριν την μάχην γενέσθαι· ακρισία δε και ταραχή Ετι πλείων μετβ την μάχην έγένετο ή πρόσθεν εν τη Ελλάδι. Έμοι μεν δη μέχρι τούτου γράφε-σθω- τα δε μετά ταϋτα'ίσως αλλω μελήσει.